Een debat over onderzoeksmethoden in de politiek, in het bijzonder methoden voor het doen van voorspellingen van verkiezingsuitslagen en kabinetsformaties.

Voorzitter: Stasja Draisma

 

 

De verkiezingen van november waren voor sociaal wetenschappers bijzonder inspirerend. Tijdens de dagen en weken voor de verkiezingen zijn we doodgegooid met opiniepeilingen. Elke dag had zijn eigen peiling. De uitslagen liepen sterk uiteen, afhankelijk van het TV-programma waar men naar keek of de krant die men las, en het onderzoeksbureau dat de peilingen voor de media uitvoerde.

De peilingen zelf zijn deze verkiezingen ook meer dan ooit een instrument in de verkiezingsstrijd geworden. Peilingen hebben invloed op alle betrokken partijen: op de media, op de campagnestrategen, en op de potentiŽle kiezers. Kiezers kunnen op verschillende manieren op peilingen reageren. Je hebt de 'bandwagon' strategie, kiezers springen op de zegewagen van de gedoodverfde winnaar. Er zijn ook kiezers die gaan voor de 'underdog', ze kiezen de verliezende partij. Of men vindt dat een bepaald geluid gehoord moet blijven worden, en besluitstrategisch te stemmen. Campagne-adviseurs reageren ook op de peilingen; ze passen hun campagne aan, mikken op bepaalde doelgroepen, pikken goed scorende discussiepunten op en laten andere weer vallen.

Maar de verkiezingen gingen voorbij en de kiezer heeft gesproken.De meningen waren verdeeld, er was een duidelijke wens naar links, maar ook een grote groep op rechts en er moest er een nieuw kabinet gevormd worden. Tegen dat het 9 maart, NOSMO-dag, is, zullen we weten hoe het nieuwe kabinet eruit ziet, maar ook wat betreft de kabinetsformatiewerden voorspellingen gedaan. Wordt het linksom, wordt het rechtsom? SP, de grote zetelwinnaar, gaat in ieder geval niet mee en Groenlinks ook niet.

 

Al deze fascinerende pogingen om de werkelijkheid te voorspellen, hebben de NOSMO geÔnspireerd tot het organiseren van een plenaire sessie over voorspellen in de politiek. Er worden drie lezingen voorbereid: een lezing over het doen van polls en de kwaliteit van politieke voorspellingen, een lezing over stemwijzers als politiek instrument, en tenslotte een lezing over het voorspellen van kabinetsformaties en de val van kabinetten.

Wij stellen ons voor de ochtend af te sluiten met een discussietussen forum en publiek.

 

 

 

Abstracts

Inleiders

 

 

 

Het voorspellen van verkiezingen met behulp van huishoudpanels.

Gerty Lensvelt-Mulders

UHD Methoden en technieken

Universiteit van Utrecht

g.lensvelt@fss.uu.nl

 

De verkiezingen zijn weer een poosje achter de rug. Tijdens de dagen en weken voor de verkiezingen zijn we meer dan ooit doodgegooid met opiniepeilingen. Elke dag had zijn eigen peiling. De uitslagen liepen sterk uiteen, afhankelijk van het TV-programma waar men naar keek of de krant die men las, en het onderzoeksbureau dat de peilingen voor de media uitvoerde. Alle peilers meenden namens de hele Nederlandse bevolking te spreken. Toch liepen de peilingen soms flink uiteen. Die verschillen tussen peilingen kunnen aan veel dingen liggen. Hoe worden de respondenten ondervraagd? Wat wordt ze gevraagd? Zijn alle kiezers wel goed vertegenwoordigd? Hoe is de steekproef getrokken? Wie doet wel mee met het onderzoek en wie niet? Wordt er gewogen en hoe? Tijdens deze presentatie willen we kort ingaan op de methodologische problemen die gepaard gaan met het houden van peilingen en exit polls.

 

 

 

 

Kieskompas: het alternatief voor de kieswijzer

Andre Krouwel

UD politicologie en ontwikkelaar Kieskompas

a.p.m.krouwel@fsw.vu.nl

 

De Nederlander weet het niet meer! Steeds meer kiezers switchen van partij bij verkiezingen en zijn onzeker welke partij het dichtst in de buurt komt van de eigen beleidsvoorkeuren. Hierdoor krijgen stemhulpen op internet, zoals Stemwijzer en Kieskompas, steeds meer invloed. Maar hoe werken deze stemhulpen eigenlijk? Hoe worden de issues gekozen, hoe scoren de partijen op de stellingen en hoe komt het uiteindelijke stemadvies tot stand?

Bij de laatste verkiezingen maakten miljoenen Nederlanders gebruik van Stemwijzer en Kieskompas. Welke kiezers maken gebruik van deze stemhulpen? Wat is het effect van de stemadviezen op het uiteindelijks stemgedrag? Al dit soort vragen komen aan de orde in de lezing van Andre Krouwel die het Kieskompas ontwikkelde uit onvrede met de kwaliteit van de Stemwijzer. "De Stemwijzer geeft een veel te plat advies en de stellingen zijn erg slecht. Hierdoor worden kiezers op het verkeerde been gezet", zo stelt Krouwel.

 

 

 

 

Geven en nemen bij coalitieonderhandelingen

Timo Septer

Onderzoeker Adviesbureau DECIDE, Promovendus ICS

Rijksuniversiteit Groningen

t.j.septer@rug.nl

 

Het beleid van een coalitie na de verkiezingen kan voorspeld worden met behulp van een computermodel, waarin het onderhandelingsproces gesimuleerd wordt. Hierbij wordt rekening gehouden met de standpunten van de partijen op de meeste controversiŽle onderwerpen, de belangen die partijen aan die standpunten toekennen en de macht die ze hebben. Het zogenaamde Ďruilmodelí gaat er van uit dat partijen bereid zijn andere partijen meer hun zin te geven op onderwerpen die voor die ander relatief belangrijker zijn, om op die manier zelf meer binnen te halen op andere onderwerpen. Er wordt alleen gekeken naar controversiŽle punten, omdat die een stempel op de onderhandelingen drukken.

Dit model is voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2003 en 2006 gebruikt om voor enkele waarschijnlijke meerderheidscoalities te voorspellen welk beleid er zal komen. In 2003 zijn er op basis van interviews met experts zeven controversiŽle onderwerpen meegenomen in de analyse, waarvan op zes onderwerpen het voorspelde beleid dicht in de buurt lag van het werkelijke beleid in het regeerakkoord. Bij de meest recente verkiezingen benaderden de voorspellingen het beleid op tien van de elf punten.

Doordat ook geanalyseerd is wat het beleid van andere meerderheidscoalities zou zijn geweest, kan gekeken worden wat partijen als de SP en GroenLinks hadden kunnen binnenhalen als ze wel rond de tafel hadden gezeten.

 

 

 

Terug naar de NOSMO website